จดทะเบียนพาณิชย์ ร้านเล็ก-ขายออนไลน์ ต้องจดไหม ค่าธรรมเนียมเท่าไหร่ ยื่นที่ไหน

คำตอบสั้น

• ถ้าขายของได้วันไหนก็ตามตั้งแต่ 300 บาท หรือมีของเก็บไว้ขายรวมตั้งแต่ 10,000 บาท หรือขายผ่านอินเทอร์เน็ต → ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ (เกณฑ์ตามเอกสารกรมพัฒนาธุรกิจการค้า · ตัวเลขเกณฑ์ควรยืนยันกับสำนักงานทะเบียนพาณิชย์ในพื้นที่อีกครั้ง)
• จดภายใน 30 วัน หลังเริ่มขาย · ค่าธรรมเนียมจดใหม่ 50 บาท
• ยื่นที่ สำนักงานเขต (กรุงเทพฯ) หรือ เทศบาล / อบต. / เมืองพัทยา ตามที่ตั้งร้าน

ทะเบียนพาณิชย์คืออะไร ทำไมต้องมี

เป็นการแจ้งรัฐว่า "เราทำการค้าเป็นอาชีพ ที่นี่ ในชื่อนี้" ใบทะเบียนนี้มักใช้เป็นหลักฐานตอนเปิดบัญชีร้าน ขอสินเชื่อ หรือคุยกับคู่ค้า และเป็นหน้าที่ตามกฎหมายของคนค้าขายที่เข้าเกณฑ์

ใครต้องจด (เกณฑ์ปัจจุบัน)

ตามสรุปของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (อ้างประกาศกระทรวงพาณิชย์ พ.ศ. 2567) กิจการที่ต้องจด เช่น 1. ขายสินค้า — วันใดวันหนึ่งขายได้รวมตั้งแต่ 300 บาท หรือมีสินค้าเก็บไว้ขายรวมมูลค่าตั้งแต่ 10,000 บาท 2. ผลิตแล้วขาย (หัตถกรรม/อุตสาหกรรม) — ขายของที่ทำเองได้วันใดวันหนึ่งตั้งแต่ 300 บาท หรือมีของที่ทำไว้รวมตั้งแต่ 10,000 บาท 3. นายหน้า/ตัวแทนขายสินค้า — สินค้าที่ดูแลรวมวันใดวันหนึ่งตั้งแต่ 300 บาท 4. ซื้อขายสินค้าหรือบริการผ่านอินเทอร์เน็ต — เช่น ขายผ่านเว็บ เพจ หรือแพลตฟอร์มออนไลน์ 5. โรงสีข้าว / โรงเลื่อยที่ใช้เครื่องจักร

หมายเหตุ: บทความเก่าบางแห่งยังเขียนเกณฑ์ "ขายวันละ 20 บาท" ซึ่งเป็นเกณฑ์เดิม เอกสารของกรมฯ ฉบับปัจจุบันใช้ 300 บาทแล้ว

ขายออนไลน์อย่างเดียว ต้องจดไหม

ต้องจด กรมฯ จัดให้การซื้อขายสินค้าหรือบริการผ่านอินเทอร์เน็ตเป็นกิจการที่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ ไม่ว่าจะมีหน้าร้านหรือไม่

ขายแผงลอย / หาบเร่ ต้องจดไหม

ต้องตรวจสอบกับหน่วยงานในพื้นที่ — มีแหล่งเอกชนเขียนว่าการค้าเร่และแผงลอยได้รับยกเว้น แต่เรายังไม่พบข้อความยืนยันจากเอกสารทางการ ⏳ (การขายบนทางเท้า/ที่สาธารณะยังต้อง ขออนุญาตท้องถิ่นแยกต่างหาก ดูบทความ 02)

ต้องจดภายในกี่วัน

ภายใน 30 วัน นับจากวันเริ่มขาย และถ้าภายหลัง เปลี่ยนแปลงรายการ (เช่น ย้ายที่ เพิ่มสินค้า) หรือ เลิกกิจการ ก็ต้องไปจดภายใน 30 วันเช่นกัน

ค่าธรรมเนียมเท่าไหร่

ยื่นที่ไหน

• กรุงเทพฯ: สำนักงานเขต (50 เขต) หรือสำนักงานมาตรฐานการคลังและทรัพย์สิน สำนักการคลัง กทม.
• ต่างจังหวัด: เทศบาล · อบต. · เมืองพัทยา — ยื่นที่ท้องที่ที่ร้าน (สำนักงานใหญ่) ตั้งอยู่
• ยื่นเองหรือมอบอำนาจให้คนอื่นยื่นแทนได้
• ยื่นออนไลน์สำหรับบุคคลธรรมดาได้หรือไม่ → ต้องตรวจสอบกับหน่วยงานในพื้นที่ (หรือสายด่วนกรมฯ 1570) ⏳

เตรียมเอกสารอะไร

• แบบคำขอ ทพ. (ขอที่สำนักงาน หรือดาวน์โหลดจาก dbd.go.th)
• สำเนาบัตรประชาชนเจ้าของร้าน
• ถ้าเป็นเจ้าบ้าน: แสดงทะเบียนบ้าน · ถ้าไม่ใช่เจ้าบ้าน: หนังสือยินยอมให้ใช้สถานที่ + เอกสารสิทธิของผู้ยินยอม หรือสำเนาสัญญาเช่า + เอกสารสิทธิของผู้ให้เช่า
• แผนที่สังเขปที่ตั้งร้าน
• หนังสือมอบอำนาจ (ถ้าให้คนอื่นไปยื่น)

จดแล้วต้องทำอะไรต่อ

• ติดใบทะเบียนพาณิชย์ ไว้ในร้านให้เห็นง่าย (หรือแสดงทางอิเล็กทรอนิกส์ได้)
• ติดป้ายชื่อร้าน ไว้หน้าร้าน (และสาขา ถ้ามี)

ไม่จดจะเป็นอะไร

ตาม พ.ร.บ.ทะเบียนพาณิชย์ มาตรา 19 ผู้ที่ไม่จดทะเบียน มีความผิดทางพินัย ต้องชำระค่าปรับ ไม่เกิน 2,000 บาท และถ้ายังไม่จด ต้องชำระเพิ่ม วันละไม่เกิน 100 บาท จนกว่าจะจด

จดทะเบียนพาณิชย์ = เรื่องภาษีไหม

คนละเรื่อง ทะเบียนพาณิชย์อยู่กับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ส่วนภาษีอยู่กับกรมสรรพากร จดหรือไม่จด ถ้ามีรายได้ก็ต้องยื่นภาษีตามเกณฑ์ → อ่าน ภาษีแม่ค้า ร้านเล็ก

✅ สรุปขั้นตอน

• [ ] เช็กว่าเข้าเกณฑ์ไหม (ขายวันใดวันหนึ่ง ≥300 บาท · มีของ ≥10,000 บาท · ขายออนไลน์)
• [ ] เตรียมแบบ ทพ. + บัตรประชาชน + เอกสารสถานที่ + แผนที่
• [ ] ยื่นที่เขต / เทศบาล / อบต. ที่ร้านตั้งอยู่ ภายใน 30 วันหลังเริ่มขาย
• [ ] จ่ายค่าธรรมเนียม 50 บาท รับใบทะเบียนพาณิชย์
• [ ] ติดใบทะเบียน + ป้ายชื่อร้าน
• [ ] ย้ายร้าน/เปลี่ยนสินค้า/เลิกขาย → แจ้งภายใน 30 วัน

ก่อนเปิดร้าน คิดตัวเลขให้รอบด้วย

• คิดต้นทุนต่อจาน — รู้ว่าแต่ละจานเหลือเท่าไร
• จุดคุ้มทุน — ต้องขายวันละเท่าไรถึงพอจ่ายค่าเช่าค่าแรง
• เทียบทำเล — ก่อนตัดสินใจเช่าที่

ที่มา (ตรวจข้อมูล 20 ต.ค. 2569)

1. กรมพัฒนาธุรกิจการค้า · เอกสาร "การจดทะเบียนพาณิชย์" (เกณฑ์ 300/10,000 บาท · ขายออนไลน์ · 30 วัน · ค่าธรรมเนียม · สถานที่ยื่น · เอกสาร · ใบทะเบียนและป้ายชื่อ) — https://www.dbd.go.th/storage/manual/43eec450-c4b5-4fe5-9b9e-2814d961eeec.pdf
2. พระราชบัญญัติทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499 (ฉบับรวมที่กรมฯ เผยแพร่) · มาตรา 11, 13, 19 — https://www.dbd.go.th/storage/law/768d7ca8-01b2-4971-b808-550505138f8f.pdf
3. สายด่วนกรมพัฒนาธุรกิจการค้า 1570 (สำหรับเรื่อง ⏳)

เนื้อหานี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะบุคคล · ระเบียบอาจเปลี่ยน ตรวจกับสำนักงานทะเบียนพาณิชย์ในพื้นที่ก่อนยื่น